{"id":754,"date":"2019-05-13T10:27:00","date_gmt":"2019-05-13T10:27:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/?p=754"},"modified":"2025-11-11T16:14:33","modified_gmt":"2025-11-11T16:14:33","slug":"sosyal-demokrasinin-bunalimi-ve-cikis-yolu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/?p=754","title":{"rendered":"Sosyal Demokrasinin Bunal\u0131m\u0131 ve \u00c7\u0131k\u0131\u015f Yolu"},"content":{"rendered":"\n<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcre\u00e7te solun, sosyal demokrasinin bunal\u0131m i\u00e7erisinde oldu\u011fu bir ger\u00e7ek. Bunal\u0131m\u0131n nedenlerine ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131na ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalar ve aray\u0131\u015flar da artarak devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tart\u0131\u015fmalar giderek uluslararas\u0131 bir boyut kazanm\u0131\u015f durumda. \u00c7\u00fcnk\u00fc sorun, bir \u00fclkeyle ya da Avrupa ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Kapitalist k\u00fcreselle\u015fmenin t\u00fcm \u00fclkelerin ekonomileri \u00fczerindeki etkileri, aray\u0131\u015f\u0131n uluslararas\u0131 boyut kazanmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli nedenlerinden birisi. Ku\u015fkusuz yaln\u0131z Avrupa de\u011fil, Latin Amerika, G\u00fcney Do\u011fu Asya, G\u00fcney Afrika\u2019daki sol hareket ve partiler de kendi deneyimleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yorlar. Liberal k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcreci, ulus devletlerin d\u00fczenleyici kimi mekanizmalar\u0131n\u0131 da etkisiz k\u0131larak, t\u00fcm \u00fclkelerde gelir ve servet e\u015fitsizliklerini daha da b\u00fcy\u00fctmektedir. 2008 finansal ve ekonomik krizinin tahribat\u0131 devam etmekte; T\u00fcrkiye dahil bir\u00e7ok \u00fclkede emek\u00e7i kesimler daha da yoksulla\u015f\u0131rken, sermaye kesimi daha da zenginle\u015fmekte ve dolay\u0131s\u0131yla e\u015fitsizlikler artmaktad\u0131r. Bu durumda, \u00e7o\u011fulcu demokrasiler de g\u00fcven kaybetmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla ekonomik ve sosyal krizle birlikte demokrasi krizi de ya\u015fanmaktad\u0131r. Bir\u00e7ok \u00fclkede yabanc\u0131 ve g\u00f6\u00e7men d\u00fc\u015fman\u0131, \u0131rk\u00e7\u0131 partilerin parlamentolarda temsil edilecek g\u00fcce ula\u015fmalar\u0131 endi\u015fe yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Avrupa\u2019daki \u0131rk\u00e7\u0131 u\u00e7 sa\u011f, g\u00f6\u00e7menleri ve s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131 tehdit edip Avrupa Birli\u011fi gibi kurumlar\u0131 da hedefe koyarak pop\u00fclist sloganlarla kitle deste\u011fi sa\u011flamaktalar. Bu gidi\u015fata son verilmesi i\u00e7in sol, sosyal demokrat ve \u00e7evreci partilerin, sendikalar\u0131n ve demokrasi yanl\u0131s\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmelerin hem kendi tutumlar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmeleri ve kendilerini yenilemeleri hem de b\u00fcy\u00fck bir dayan\u0131\u015fma a\u011f\u0131 olu\u015fturmalar\u0131 gerekir. Ortak hedef ger\u00e7ek anlamda \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc, e\u015fitlik\u00e7i ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir demokrasinin in\u015fas\u0131, eme\u011fi ile ge\u00e7inen insanlar\u0131 piyasan\u0131n \u201c<strong>g\u00f6r\u00fcnmez eline<\/strong>\u201d terk etmemek ve ba\u015f\u0131bo\u015f k\u00fcreselle\u015fmeyi denetim alt\u0131na almak olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sosyal demokrat partilerin sorumlulu\u011fu<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Elbette burada en \u00f6nemli g\u00f6rev ve sorumluluk sol, sosyal demokrat partilere aittir. Her \u015feyden \u00f6nce sol ve sosyal demokrat partilerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 se\u00e7im yenilgilerini ciddi bi\u00e7imde ele almalar\u0131 ve kendilerini ideolojik, politik ve programatik olarak k\u00f6kl\u00fc bi\u00e7imde yenilemeleri gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sol ve sosyal demokrat partiler, son y\u0131llarda bir\u00e7ok \u00fclkede yap\u0131lan se\u00e7imlerde b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015famaktalar. \u00d6rne\u011fin Fransa, Hollanda, Yunanistan ve \u00c7ekya\u2019da sol partilerin son se\u00e7imlerdeki oylar\u0131 tek haneli rakamlara d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda; Almanya, Avusturya ve bir\u00e7ok ba\u015fka \u00fclkede sol partilerin oylar\u0131 eskiye g\u00f6re azalarak % 20 band\u0131na s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f durumda. \u0130skandinav \u00fclkelerinde de benzer d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler ya\u015fanmaktad\u0131r. Bizde de benzer bir durum ya\u015fan\u0131yor. CHP de %20-25 band\u0131na s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f durumda. Elbette; 31 Mart 2019 Yerel Se\u00e7imleri\u2019ndeki gelecek i\u00e7in yeniden b\u00fcy\u00fck umut yaratan sonu\u00e7; \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, hukuk devleti, adalet ve demokrasi hedefiyle yap\u0131lan i\u015fbirli\u011finin gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmelidir. Bu gereklilik, CHP\u2019nin ideolojik, siyasi, programatik, \u00f6rg\u00fctsel, halkla b\u00fct\u00fcnle\u015fme konular\u0131 ve benzeri alanlardaki yenile\u015fme ihtiyac\u0131n\u0131 ertelemeye neden olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sosyal demokrat gerilemeye ili\u015fkin tezler<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Sol partilerin yeniden canlanmas\u0131 i\u00e7in ilk olarak at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131m, mevcut d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn nedenlerini a\u00e7\u0131kl\u0131k\u00e7a tart\u0131\u015fmak ve bunlar\u0131 ortaya koymak olmal\u0131d\u0131r. Son y\u0131llarda bir\u00e7ok parti ve sosyal demokrat kurulu\u015f bu konuda kayda de\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131. SODEV de bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n i\u00e7inde yer ald\u0131. \u015eimdi de <a href=\"https:\/\/www.sosyaldemokratdergi.org\/\">Sosyal Demokrat Dergi<\/a>, \u201c<strong>Sosyal Demokrat Forum<\/strong>\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda sosyal demokrasinin bug\u00fcn\u00fc ve gelece\u011fini tart\u0131\u015fmaya a\u00e7t\u0131. \u00d6zellikle Avrupa\u2019daki sosyal demokrat \u00e7evrelerde bug\u00fcne kadar yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalarda sosyal demokrat solun g\u00fc\u00e7 ve oy kaybetmesinin nedenleri olarak a\u015fa\u011f\u0131daki yedi tez ortaya konuldu.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><em>Dahrendorf<\/em>\u00a0tezi: Sosyal demokrasi, sanayi \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n sona ermesi ile misyonunu yerine getirmi\u015f ve art\u0131k gereksiz hale gelmi\u015ftir. Ezilen sanayi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 se\u00e7im taban\u0131 art\u0131k mevcut de\u011fildir.<\/li>\n\n\n\n<li>Daralma tezi: Sosyal demokrat partilerin partiler yelpazesindeki politik konumlanma alan\u0131 daralm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc muhafazakar partiler -soldan esinlenerek- sosyal politikalar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015f ve \u015fu anda merkez politikas\u0131n\u0131 i\u015fgal etmekte; pop\u00fclist partiler ise, toplumun ho\u015fnutsuz kesimlerinin oyunu \u00e7ekmektedir.<\/li>\n\n\n\n<li>S\u00f6ylemsel hegemonya tezi: Sosyal demokrat partiler, en \u00f6nemli sosyal konulardaki s\u00f6ylemsel hegemonyalar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015flerdir. \u015eu anda bir \u00e7e\u015fit muhafazakar-liberal ana ak\u0131m egemen konumdad\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>G\u00fcvenilirlik kayb\u0131\/performans sicili tezi: Sosyal demokrat partiler, art\u0131k sosyal adaletin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin garant\u00f6r\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclmemekteler. Di\u011fer partiler bu konuda onlarla rekabet halindedir. Sosyal demokrat partiler taraf\u0131ndan son y\u0131llarda ger\u00e7ekle\u015ftirilen reformlar, sosyal olarak adaletsiz ve temel sosyal demokrat de\u011ferlerle \u00e7eli\u015fkili olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/li>\n\n\n\n<li>Yabanc\u0131la\u015fma tezi: Sosyal demokrat partiler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7indeki \u00f6zg\u00fcn temellerine yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Sendikalar ve sosyal hareketlerle var olan \u00f6zg\u00fcl ba\u011flar\u0131 son y\u0131llarda ya yok olmu\u015f ya da son derece zedelenmi\u015ftir.<\/li>\n\n\n\n<li>Se\u00e7men taban\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesi tezi: Sosyal Demokratlar\u0131n se\u00e7men taban\u0131, k\u00fcreselle\u015fme savunucular\u0131 ve kar\u015f\u0131tlar\u0131 olarak b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumdad\u0131r. Avrupa bilgi toplumu bir yana, k\u00fcreselle\u015fen d\u00fcnyada kaybeden konumunda olan se\u00e7menler ya da k\u00fcreselle\u015fme nedeniyle toplumsal stat\u00fclerini tehdit alt\u0131nda hissedenler, art\u0131k sosyal demokrasi taraf\u0131ndan yeterince temsil edilmediklerini ve korunmad\u0131klar\u0131n\u0131 hissetmekteler.<\/li>\n\n\n\n<li>De\u011ferlerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc tezi: Son y\u0131llarda sosyo-k\u00fclt\u00fcrel konular\u0131n kamu alg\u0131s\u0131ndaki \u00f6nemi artm\u0131\u015ft\u0131r. Sol elitlerin benimsedi\u011fi \u201ckozmopolit\u201d ve \u00e7okk\u00fclt\u00fcrc\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnceler, sosyal demokrat se\u00e7men taban\u0131n\u0131n bir kesiminin \u201ctopluluk\u00e7u\/kom\u00fcniter\u201d \u00f6zlemleriyle \u00e7eli\u015fki i\u00e7ine girmi\u015ftir (Hillebrand 2009). Ya\u015fanan de\u011fi\u015fimler, bu kesimin d\u00fcnyas\u0131nda k\u00f6k\u00fcnden kopar\u0131lma ve kimlik kayb\u0131 \u015feklinde kendisini g\u00f6steren bir alt\u00fcst olu\u015fu ifade etmektedir. Bunun sonucu olarak eski sosyal demokrat se\u00e7menler, \u00f6zellikle de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n s\u0131radan \u00fcyeleri aras\u0131ndan gelenler, pop\u00fclist hareketlere y\u00f6nelerek ya da se\u00e7imlere kat\u0131lmayarak partiyi terk etmekteler.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Bu tezlerin incelenmesi, tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 elbette faydal\u0131 olur. Ancak, Dahrendorf\u2019un sosyal demokrasinin \u201c<strong>misyonu\u0131nu tamamlad\u0131\u011f\u0131<\/strong>\u201d tezi t\u0131pk\u0131 Fukuyama\u2019n\u0131n \u201c<strong>tarihin sonu<\/strong>\u201d gibi temeli olmayan ve reddedilmesi gereken bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Ekonomik ve sosyal e\u015fitsizli\u011fin t\u00fcm d\u00fcnyada giderek artt\u0131\u011f\u0131, do\u011fan\u0131n \u2013\u00e7evrenin- yok edildi\u011fi, silahlanman\u0131n ve sava\u015flar\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n yok olmad\u0131\u011f\u0131; e\u011fitimin, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n, sosyal g\u00fcvenli\u011fin meta haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir d\u00fcnyada solun ve sosyal demokrasinin i\u015flevini tamamlad\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmek abestir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte sosyal demokrasinin inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 zedeleyen ve neredeyse neoliberal sa\u011f partilerle fark\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnmez hale getiren \u015fey sosyal demokrat cenahtaki 3. Yol politikalar\u0131 oldu. Bu ger\u00e7e\u011fin alt\u0131n\u0131n \u00e7izilmesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fta \u0130ngiltere, Almanya, Hollanda gibi \u00fclkelerin sol partilerinin 3. Yol politikalar\u0131, emek\u00e7ilerin kazan\u0131lm\u0131\u015f sosyo-ekonomik haklar\u0131n\u0131n bile geriletilmesine neden oldu. \u201c<strong>Sosyal Demokrasinin Modernle\u015fmesi<\/strong>\u201d ad\u0131yla ileri s\u00fcr\u00fclen 3. Yol politikalar\u0131, kamu yerine piyasay\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kararak sosyal demokrat partilerin kimler ve hangi hedefler i\u00e7in m\u00fccadele edildi\u011fini tart\u0131\u015fmal\u0131 hale getirdi. Emek\u00e7ilerin ve dar gelirli insanlar\u0131n partilerden uzakla\u015fmas\u0131na ve oylar\u0131n erozyona u\u011framas\u0131na neden oldu. Bug\u00fcn \u0130ngiltere \u0130\u015f\u00e7i Partisi, Jeremy Corbyn\u2019in ba\u015fkan olmas\u0131yla oylar\u0131n\u0131 %40\u2019a y\u00fckselterek iktidar olmaya yak\u0131n bir hale geldiyse, bunun nedeni, partiyi neoliberal r\u00fczgar\u0131n etkisinden \u00e7\u0131kartarak sol de\u011ferleri \u00f6ne \u00e7\u0131kartmada sergiledi\u011fi kararl\u0131 davran\u0131\u015f olmu\u015ftur. Sosyal demokrat partilerin bu tecr\u00fcbeden yararlanmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 olarak, rahmetli <strong>\u0130smail Cem<\/strong>\u2019in de vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi, sol ve sosyal demokrasi \u201c<strong>\u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7erisinde s\u00fcrekli bir adalet, e\u015fitlik aray\u0131\u015f\u0131d\u0131r<\/strong>\u201d. O nedenle bu e\u015fitsizlik ve adaletsizlik d\u00fcnyas\u0131nda sol ve sosyal demokrasinin bitmesi s\u00f6z konusu de\u011fildir. Zaman, yanl\u0131\u015flardan ders \u00e7\u0131karmak ve temel de\u011ferlerden ayr\u0131lmadan yenilenerek at\u0131l\u0131m yapmak zaman\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.sosyaldemokratdergi.org\/\">Sosyal Demokrat Dergi<\/a> (13 May\u0131s 2019)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcre\u00e7te solun, sosyal demokrasinin bunal\u0131m i\u00e7erisinde oldu\u011fu bir ger\u00e7ek. Bunal\u0131m\u0131n nedenlerine ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131na ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalar giderek uluslararas\u0131 bir boyut kazanm\u0131\u015f durumda. \u00c7\u00fcnk\u00fc sorun, bir \u00fclkeyle ya da Avrupa ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":755,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[12,131],"tags":[76,70,75,71,45],"class_list":["post-754","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sosyaldemokrasi","category-sddergi","tag-3-yol","tag-sosyal-demokrasi","tag-sosyal-demokrasinin-bunalimi","tag-sosyal-demokrasinin-krizi","tag-yeniden-yapilanma"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/sd-bunalimi.webp","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/754","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=754"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/754\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":756,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/754\/revisions\/756"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/755"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=754"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=754"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=754"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}