{"id":839,"date":"2016-06-10T09:10:28","date_gmt":"2016-06-10T09:10:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/?p=839"},"modified":"2025-11-11T15:58:31","modified_gmt":"2025-11-11T15:58:31","slug":"baskanlik-parlamenter-sistem-ve-sosyal-demokrasi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/?p=839","title":{"rendered":"Ba\u015fkanl\u0131k, Parlamenter Sistem ve Sosyal Demokrasi"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00dclkemiz son derece kritik bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7iyor. AKP, parlamenter demokrasi yerine bir ba\u015fkanl\u0131k sistemine do\u011fru ad\u0131m ad\u0131m yol al\u0131yor. Tek adama dayal\u0131 otoriter bir rejimi hukukile\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. T\u00fcm siyaset stratejilerini bu hedefe ula\u015fmak \u00fczerine kuruyor: <strong>Kutupla\u015ft\u0131rma siyaseti<\/strong>, Davuto\u011flu\u2019nun g\u00f6nderilip Erdo\u011fan ile daha da uyumlu yeni bir ba\u015fbakan\u0131n se\u00e7imi, toplumsal bar\u0131\u015f konusundaki \u00e7eli\u015fkili tutumlar, milliyet\u00e7ilik s\u00f6ylemi, MHP kongresinde devreye girmesi, dokunulmazl\u0131kla ilgili anayasaya ve hukukun evrensel ilkelerine ayk\u0131r\u0131 zorlamalar, yeni anayasa s\u00f6ylemi vb. Bunlar\u0131n hepsi ba\u015fkanl\u0131k sistemine ula\u015fman\u0131n ara\u00e7lar\u0131 olarak ortaya s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>AKP\u2019nin ba\u015fkanl\u0131k ve\/veya partili ba\u015fkanl\u0131k sistemini hukukile\u015ftirme y\u00f6n\u00fcndeki zorlamalar\u0131 ve bask\u0131lar\u0131, \u00fclkemizin ve toplumumuzun \u00e7\u00f6z\u00fcm bekleyen demokratikle\u015fme, i\u015fsizlik, yoksulluk, toplumsal bar\u0131\u015f, \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnya ile b\u00fct\u00fcnle\u015fme gibi temel meselelerinin g\u00f6lgelenmesine de neden oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Anayasaya ayk\u0131r\u0131 dokunulmazl\u0131k oylamas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131, AKP\u2019nin ba\u015fkanl\u0131k sistemini parlamentodan ge\u00e7irmesinin zor olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. AKP, bu konuda yap\u0131lacak bir referandumdan da sonu\u00e7 almas\u0131n\u0131n kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor. Bu ihtimalden \u00e7ekinen AKP bir erken bask\u0131n se\u00e7im gidebilir. MHP\u2019yi ve parlamentodan d\u0131\u015flanan HDP\u2019yi baraj alt\u0131nda b\u0131rakmaya y\u00f6nelik bir strateji ile sonu\u00e7 almay\u0131 deneyebilir. O nedenle, parlamenter sistemin eksikliklerinin giderilerek, \u00fclkemizde evrensel standartlarda bir demokrasiyi savunan t\u00fcm g\u00fc\u00e7lerin bir araya gelip birlikte etkili bir direni\u015f g\u00f6stermeleri gerekir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sivil toplum giri\u015fimleri<\/h2>\n\n\n\n<p>Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde bu konuda baz\u0131 inisiyatifler olu\u015ftu; \u201c<strong>\u00d6nce Demokrasi<\/strong>\u201d talebiyle \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015flat\u0131ld\u0131. SODEV\u2019in de i\u00e7erisinde yer ald\u0131\u011f\u0131 \u201c<strong>\u00d6nce Demokrasi<\/strong>\u201d inisiyatifi, AKP\u2019nin yeni anayasa giri\u015fiminin ba\u015fkanl\u0131k sistemini dayatmakla ilgili oldu\u011funa vurgu yaparak anayasadan \u00f6nce \u201cyol temizli\u011fi\u201d yap\u0131lmas\u0131n\u0131 savundu. \u201c<strong>\u0130fade, bas\u0131n ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00fczerindeki bask\u0131lar kald\u0131r\u0131lmadan bu ortamda oldubitti ve dayatma yoluyla anayasa yapma \u00e7abas\u0131n\u0131 gayrime\u015fru buluyoruz<\/strong>\u201d denildi. \u0130mzaya a\u00e7\u0131lan metinde \u00f6ncelikle antidemokratik yasalar\u0131n ay\u0131klanmas\u0131, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, nefret s\u00f6yleminden vazge\u00e7ilmesi, toplumsal bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerekti\u011fine vurgu yap\u0131ld\u0131. \u201c<strong>Parlamenter rejime kar\u015f\u0131 fiili durum yaratarak keyfi bir y\u00f6netim kuran, erkler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yok eden, hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ihlal eden, dokunulmazl\u0131klar\u0131 kald\u0131rarak yasamay\u0131 do\u011frudan y\u00fcr\u00fctmenin tahakk\u00fcm\u00fc alt\u0131na almaya yeltenen zihniyetin kar\u015f\u0131s\u0131nday\u0131z<\/strong>\u201d denildi. \u201c<strong>\u00d6nce Demokrasi Forumlar\u0131<\/strong>\u201d ve \u201c<strong>Anayasa K\u00fcrs\u00fcleri<\/strong>\u201d olu\u015fturulmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunuldu.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u0131za T\u00fcrmen, \u201cBir demokrasi cephesine gereksinim var\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda, toplumsal muhalefetin etkili olmas\u0131 i\u00e7in, \u201cb\u00fct\u00fcn demokratik sol gruplar\u0131, sendikalar\u0131n, meslek kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, STK\u2019lar\u0131n, platformlar\u0131n bir kurultay toplamas\u0131\u201d \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu. Burada amac\u0131n; \u201c<strong>AKP\u2019nin hegemonik d\u00fczenine kar\u015f\u0131 ortak bir m\u00fccadele verecek yeni bir g\u00fc\u00e7 merkezi yaratmak<\/strong>\u201d olmas\u0131 gerekti\u011fini belirten T\u00fcrmen, kitleleri harekete ge\u00e7irebilmesi halinde bu olu\u015fumun ba\u015far\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131na vurgu yapt\u0131. \u00a0Di\u011fer yandan KESK, 9 ilde \u201c<strong>laiklik, i\u015f g\u00fcvencesi ve demokrasi<\/strong>\u201d mitingleri d\u00fczenleme karar\u0131 ald\u0131. Laik, demokratik, sosyal hukuk devletini ve toplumsal bar\u0131\u015f\u0131 savunan demokratlar\u0131n bu giri\u015fimlere kat\u0131lmalar\u0131, tek adama ba\u011fl\u0131 otoriter sistem bask\u0131s\u0131n\u0131 durdurman\u0131n yolunu a\u00e7acakt\u0131r. Zaman, karamsarl\u0131k ve umutsuzluk yerine demokrasi g\u00fc\u00e7lerinin harekete ge\u00e7mesi zaman\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Hedef, parlamenter demokrasiyi derinle\u015ftirmek olmal\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p>CHP\u2019nin, sosyal demokrat de\u011ferleri benimseyen bir parti olarak, AKP hegemonyas\u0131n\u0131 ve otoriter sistem zorlamas\u0131n\u0131 p\u00fcsk\u00fcrtmek i\u00e7in bu konuda \u00e7al\u0131\u015fma yapan t\u00fcm giri\u015fimlere destek vermesi, \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmesi do\u011fal g\u00f6revidir. Sosyal demokrasi t\u00fcm d\u00fcnyada \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc, \u00e7o\u011fulcu ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasinin kurulmas\u0131na ve geli\u015fmesine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir. Demokrasinin ger\u00e7ek bir ya\u015fam bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi i\u00e7in \u201c<strong>demokrasinin de her daim demokratikle\u015ftirilmesini<\/strong>\u201d savunmu\u015ftur \/ savunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc sosyal demokrasi a\u00e7\u0131s\u0131ndan demokrasinin nihai bir a\u015famas\u0131 yoktur. Sosyal demokrasi, demokrasiyi &#8211;<em>de\u011fi\u015fen d\u00fcnya ve toplum ko\u015fullar\u0131na uygun olarak<\/em>&#8211; sosyal ve ekonomik alan\u0131 da kapsayacak \u015fekilde \u201c<strong>hep<\/strong>\u201d daha derinle\u015ftirmek, daha kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve daha do\u011frudan, daha kapsay\u0131c\u0131 hale getirmek gerekti\u011fine savunur.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fcreselle\u015fmenin bu denli yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve denetimsiz bir bi\u00e7imde hakimiyet kurdu\u011fu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, halka dayal\u0131 demokrasiyi derinle\u015ftirmek ve etkin k\u0131lmak bir gerekliliktir. D\u00fcnyadaki geli\u015fmelerin b\u00fcy\u00fck sermaye gruplar\u0131 yerine demokratik siyaset taraf\u0131ndan belirlenmesi i\u00e7in demokrasinin ve demokratik devletlerin etkili ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olmalar\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Devletin AKP\u2019nin yapmak istedi\u011fi gibi tek elden yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya de\u011fil, a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya do\u011fru demokratik bi\u00e7imde yenilenmesi; di\u011fer yandan yetkilerin, topluma en yak\u0131n y\u00f6netim birimleri ile payla\u015f\u0131lmas\u0131 hedeflenmelidir. Bireylerin ve halklar\u0131n, yerel ve ulusal olman\u0131n \u00f6tesinde, uluslararas\u0131 d\u00fczeyde de s\u00f6z s\u00f6ylemeleri ve kararlara kat\u0131lmalar\u0131 i\u00e7in yeni demokratik mekanizmalar yarat\u0131lmas\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131 da, demokrasinin eksiksiz hale gelmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 olarak, ba\u015fkanl\u0131k sistemi T\u00fcrkiye i\u00e7in tehlikeli bir macerad\u0131r. Ba\u015fkanl\u0131k, ABD gibi birka\u00e7 \u00fclke d\u0131\u015f\u0131nda genelde otoriterli\u011fe yol a\u00e7an bir sistemdir. \u00dcstelik AKP, \u201c<strong>T\u00fcrk tipi ba\u015fkanl\u0131k<\/strong>\u201d diyerek daha ba\u015ftan se\u00e7ilmi\u015f padi\u015fahl\u0131k sistemini getirme niyetini a\u00e7\u0131\u011fa vurmu\u015ftur. T\u00fcrkiye\u2019nin, b\u00f6yle bir yola girmek yerine, 150 y\u0131l\u0131 bulan deneyimlerden de yararlanarak parlamenter sistemin eksikliklerini tamamlamaya y\u00f6nelmesi gerekir. Uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere uygun bi\u00e7imde eksiklikleri giderilen bir parlamenter demokrasi, T\u00fcrkiye\u2019yi huzur, bar\u0131\u015f, g\u00fcven ve istikrara ula\u015ft\u0131rabilecek en sa\u011fl\u0131kl\u0131 yoldur.<\/p>\n\n\n\n<p>AKP\u2019nin dayatma \u00e7abas\u0131nda oldu\u011fu ba\u015fkanl\u0131k sistemi, T\u00fcrkiye\u2019yi daha geriye g\u00f6t\u00fcrecek bir \u00e7\u0131kmazd\u0131r. Otoriter bir sistemin nerede duraca\u011f\u0131 bilinmez. Unutmayal\u0131m; Mussolini de Hitler de se\u00e7imle i\u015fba\u015f\u0131na geldiler. Sonra totaliter rejimlerini \u2013<strong>Fa\u015fizmi<\/strong>&#8211; kurmak i\u00e7in bir plan dahilinde i\u015fe koyuldular. \u00d6nce ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yok ettiler, devlet TV ve radyolar\u0131n\u0131 parti yay\u0131n organ\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fcler, daha sonra muhalifleri tutuklamaya ba\u015flad\u0131lar ve partileri yasaklad\u0131lar ve de hukuk devleti ilkesini y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131rd\u0131lar. Sonu\u00e7ta 50 milyon insan\u0131n ya\u015fam\u0131na mal olan ikinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131na neden oldular.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.sosyaldemokratdergi.org\/ercan-karakas-baskanlik-parlamenter-sistem-ve-sosyal-demokrasi\/\">Sosyal Demokrat Dergi<\/a> (10 Haziran 2016)<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AKP, parlamenter demokrasi yerine bir ba\u015fkanl\u0131k sistemine do\u011fru ad\u0131m ad\u0131m yol al\u0131yor. Tek adama dayal\u0131 otoriter bir rejimi hukukile\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. T\u00fcm siyaset stratejilerini bu hedefe ula\u015fmak \u00fczerine kuruyor: Kutupla\u015ft\u0131rma siyaseti.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":840,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[53,12,131],"tags":[113,117,112,115,111,114,116,110],"class_list":["post-839","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-demokrasi","category-sosyaldemokrasi","category-sddergi","tag-anayasa-kursuleri","tag-baskanlik-sistemi","tag-demokrasi-mitingleri","tag-kutuplastirma-siyaseti","tag-once-demokrasi-forumlari","tag-once-demokrasi-inisiyatifi","tag-parlamenter-sistem","tag-turk-tipi-baskanlik"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/once-demokrasi.webp","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/839","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=839"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/839\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":841,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/839\/revisions\/841"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/840"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=839"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=839"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=839"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}