{"id":903,"date":"2022-12-26T09:39:51","date_gmt":"2022-12-26T09:39:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/?p=903"},"modified":"2025-11-11T09:40:20","modified_gmt":"2025-11-11T09:40:20","slug":"millet-ittifaki-anayasa-onerisi-ve-sonrasi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/?p=903","title":{"rendered":"Millet \u0130ttifak\u0131 Anayasa \u00d6nerisi ve Sonras\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>Millet \u0130ttifak\u0131 28 Kas\u0131m 2022 tarihinde Ankara\u2019da d\u00fczenledi\u011fi bas\u0131n toplant\u0131s\u0131 ile anayasa de\u011fi\u015fiklik \u00f6nerilerini kamuoyuyla payla\u015ft\u0131. Alt\u0131 partinin hukuk\u00e7ular\u0131n\u0131n aylard\u0131r birlikte \u00e7al\u0131\u015farak haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 tasla\u011f\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131 i\u00e7in d\u00fczenlenen toplant\u0131ya parti genel ba\u015fkanlar\u0131 da kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Anayasa ve \u00f6nemi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Kamuoyu taraf\u0131ndan da ilgiyle kar\u015f\u0131lanan anayasa tasla\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fine ge\u00e7meden \u00f6nce k\u0131saca \u00fclkemizde k\u0131rk y\u0131ld\u0131r tart\u0131\u015fma konusu olan mevcut anayasan\u0131n i\u00e7eri\u011fine ili\u015fkin geli\u015fmelere de\u011finmek istiyorum. Bilindi\u011fi gibi mevcut anayasa, 12 Eyl\u00fcl 1980 askeri darbesinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Darbeciler, \u00fclke y\u00f6netimine el koyduktan sonra, ilk i\u015f olarak temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere dayanan 1961 Anayasas\u0131 yerine bask\u0131c\u0131, yasak\u00e7\u0131 bir anayasa yapt\u0131lar. 1982 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan halk oylamas\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren bu anayasa, \u00fclkemizin demokrasiyi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri, sosyal haklar\u0131 geli\u015ftirme y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7abalar\u0131na b\u00fcy\u00fck zarar verdi. T\u00fcrkiye\u2019yi \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k d\u00fcnyas\u0131ndan, evrensel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden uzakla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda anayasalar, birer insan haklar\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler belgesi olan, dolay\u0131s\u0131yla t\u00fcm yurtta\u015flar\u0131n e\u015fitlik ve bar\u0131\u015f i\u00e7erisinde ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flayan demokrasinin g\u00fcvencesidir. D\u00fcnyada 1980\u2019den bu yana \u00e7ok \u015fey de\u011fi\u015fti. \u0130ki kutuplu d\u00fcnya son buldu. \u0130nsan haklar\u0131, \u00fclkelerin ortak de\u011ferleri olarak benimsenmeye ba\u015flad\u0131. Devletlerin anayasa yapmalar\u0131nda; insan haklar\u0131, hukuk devleti ve \u00e7o\u011fulcu demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131 belirleyici olmaya ba\u015flad\u0131. Elbette \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ve sol \/ sosyal demokrat partilerin, sendikalar\u0131n savunduklar\u0131 sosyal haklar da anayasalar\u0131n temel h\u00fck\u00fcmleri aras\u0131ndaki yerini ald\u0131. Bir\u00e7ok \u00fclke anayasas\u0131nda, \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6nemli meselesi haline gelen iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma, \u00e7evrenin korunmas\u0131 gibi konular da yer almaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1982 Anayasas\u0131 t\u00fcm bu geli\u015fmelerin d\u0131\u015f\u0131nda temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri bile bask\u0131layan bir i\u00e7eri\u011fe sahip oldu\u011fu i\u00e7in y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi andan itibaren \u00fclkemizin demokrasi g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. 177 maddeden olu\u015fan yasak\u00e7\u0131 anayasan\u0131n, 1987 y\u0131l\u0131ndan ba\u015flayarak bir\u00e7ok maddesi de\u011fi\u015ftirildi. \u00d6zellikle siyasi haklar ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc vb konulardaki de\u011fi\u015fiklikler 1990\u2019l\u0131 ve 2000\u2019li y\u0131llarda da devam etti.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6rne\u011fin 1995 de\u011fi\u015fiklileri ile anayasan\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131nda yer alan \u201c<strong>kutsal devlet<\/strong>\u201d kavram\u0131 kald\u0131r\u0131ld\u0131. Dernekler, sendikalar, siyasi partiler ve vak\u0131flar aras\u0131ndaki ortak hareket yasaklar\u0131na son verildi. Kamu g\u00f6revlileri de sendika kurma hakk\u0131na sahip oldu.\u00a0 Sonraki y\u0131llarda da baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131ld\u0131. Ancak, AKP d\u00f6neminde bu y\u00f6ndeki \u00e7al\u0131\u015fmalar ve demokratik bir anayasa aray\u0131\u015f\u0131 engellendi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>AKP d\u00f6neminde anayasa ve d\u00fczen<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Avrupa Birli\u011fi\u2019ne uyum a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6stermelik ve k\u0131smi iyile\u015ftirmeler yap\u0131ld\u0131. Ancak t\u00fcm bunlar uygulamaya yans\u0131t\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gibi AKP, parlamenter demokrasi yerine t\u00fcm yetkilerin tek ki\u015fide topland\u0131\u011f\u0131 otoriter y\u00f6netimi getirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>2002 y\u0131l\u0131nda \u201c<strong>\u0130leri Demokrasi<\/strong>\u201d vaadiyle iktidar olan AKP d\u00f6neminde, ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, g\u00f6steri ve toplant\u0131 haklar\u0131 bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nd\u0131 ve T\u00fcrkiye yar\u0131 \u00f6zg\u00fcr \u00fclkeler s\u0131n\u0131f\u0131ndan \u00f6zg\u00fcr olmayan \u00fclkeler s\u0131n\u0131f\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc. AKP, ilk d\u00f6nemlerinde g\u00f6stermelik AB uyum yasalar\u0131 ile toplumu oyalamaya ba\u015flam\u0131\u015f; sonu\u00e7ta yarg\u0131y\u0131 da kendine ba\u011flayarak, demokrasinin olmazsa olmaz\u0131 olan kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f; on binlerce yurtta\u015f hakk\u0131nda davalar a\u00e7arak, insanlar\u0131 haks\u0131z, hukuksuz bi\u00e7imde cezaland\u0131rma yoluna gitmi\u015ftir. Fethullah G\u00fclen ile ortakl\u0131k kuran AKP h\u00fck\u00fcmeti; Balyoz, Ergenekon, Gezi davalar\u0131 ile demokratik muhalefeti yok etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, hak, hukuk ve adalet isteyen insanlar\u0131 haks\u0131z ve hukuksuz olarak cezaland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 kesintisiz olarak devam etmekte; \u00f6rne\u011fin Gezi Davas\u0131 gibi davalarla bu zul\u00fcm s\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dclkede i\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131 ve temel insan haklar\u0131n\u0131 yok eden AKP h\u00fck\u00fcmeti, 2017 referandumu yoluyla t\u00fcm yetkileri tek ki\u015fide toplayan \u201c<strong>Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 H\u00fck\u00fcmet Sistemi<\/strong>\u201d ad\u0131yla otoriter bir rejimi resmile\u015ftirmi\u015ftir. Bask\u0131c\u0131 bir \u201c<strong>Yeni Sultanl\u0131k<\/strong>\u201d yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sistemin, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n esas oldu\u011fu ba\u015fkanl\u0131k ve yar\u0131 ba\u015fkanl\u0131k sistemiyle bir ilgisinin olmad\u0131\u011f\u0131 hukuk\u00e7ular ve siyaset bilimciler taraf\u0131ndan ortaya konulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Tek ki\u015finin otoriter y\u00f6netimiyle iddia ettiklerinin tam aksine, \u00fclkemiz \u015fahlanmam\u0131\u015f; her alanda, demokraside, insan haklar\u0131nda, ekonomide, e\u011fitimde, sosyal adalette, ortak ya\u015famda, d\u0131\u015f siyasette her alanda gerilemi\u015ftir. Toplum, AKP iktidar\u0131 d\u00f6neminde bug\u00fcne kadar olmad\u0131\u011f\u0131 kadar kutupla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Kurtulu\u015fun yolu<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Bu sorunlardan kurtulman\u0131n yolu, bir an \u00f6nce t\u00fcm yetkilerin tek ki\u015fiye verildi\u011fi bu otoriter sisteme son vermektir. 2023 se\u00e7imleri bunun i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsatt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Millet \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n 22 Kas\u0131m\u2019da topluma sundu\u011fu yeni anayasa \u00f6nerisinin unsurlar\u0131, kurulacak \u00e7o\u011fulcu ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc demokrasi i\u00e7in kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma olarak de\u011ferlendirilmeli ve ona sahip \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ku\u015fkusuz ki, bu tasar\u0131n\u0131n daha da netle\u015fmesi ve geli\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00f6rg\u00fctl\u00fc toplumun ve yurtta\u015flar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinin de al\u0131nmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>Millet \u0130ttifak\u0131, anayasa de\u011fi\u015fikli\u011finin amac\u0131n\u0131 \u201cT\u00fcrkiye\u2019de y\u00f6netimde keyfili\u011fe yol a\u00e7an, anayasal hak ve h\u00fcrriyetleri g\u00fcvencesiz b\u0131rakan, hukuk devleti mekanizmalar\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131ran Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 H\u00fck\u00fcmet Sistemi\u2019ni y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131rmak ve G\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f Parlamenter Sisteme ge\u00e7i\u015fi sa\u011flamak\u201d olarak a\u00e7\u0131klad\u0131. Bununla, s\u00fcrekli geli\u015fen ve g\u00fc\u00e7lendirilmesi gereken bir demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131 ortaya konuldu. Elbette demokrasinin her zaman de\u011fi\u015fen ko\u015fullar\u0131na uygun olarak anayasan\u0131n da d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Millet \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n yeni anayasa \u00f6nerisinin belirli b\u00f6l\u00fcmleri \u015fu anda kamuoyuna sunulmu\u015f durumda. Yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalarda; sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, uzmanlar\u0131n, akademik d\u00fcnyan\u0131n sendikalar\u0131n ve birey olarak yurtta\u015flar\u0131n taslakla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerinin al\u0131naca\u011f\u0131 da belirtilmi\u015f bulunuyor. B\u00f6ylece \u00f6nerinin daha da olgunla\u015fmas\u0131 ve geni\u015f kesimler taraf\u0131ndan sahiplenilmesi de sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir an \u00f6nce ba\u015flat\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7ta son \u015feklini alan Millet \u0130ttifak\u0131 Anayasa \u00d6nerisi 2023 se\u00e7imlerinden sonra olu\u015facak TBMM\u2019ye teklif olarak sunulacakt\u0131r. O nedenle, yeni TBMM\u2019de \u00e7o\u011funluk olmak \u00f6nemlidir. 2019 yerel se\u00e7imlerinde elde edilen tecr\u00fcbelerden de yararlanarak, Haziran 2023 se\u00e7imlerinde de sand\u0131klara sahip \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 gereklidir. Hukuksuzluklara izin verilmemesi i\u00e7in ciddi \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcm bunlar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kazanan demokrasi olacak ve \u00fclkemiz \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k yolunda her bak\u0131mdan ilerleyebilecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sosyal Demokrat Dergi (26 Aral\u0131k 2022)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Millet \u0130ttifak\u0131ndaki alt\u0131 partinin hukuk\u00e7ular\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 anayasa de\u011fi\u015fiklik \u00f6nerilerini kamuoyuyla payla\u015ft\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":904,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[4,131],"tags":[133,57,95,132],"class_list":["post-903","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset","category-sddergi","tag-anayasa","tag-cumhurbaskanligi-hukumet-sistemi","tag-ileri-demokrasi","tag-millet-ittifaki"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/anayasa6.webp","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/903","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=903"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/903\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":905,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/903\/revisions\/905"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/904"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=903"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=903"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=903"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}