{"id":921,"date":"2019-11-26T15:29:00","date_gmt":"2019-11-26T15:29:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/?p=921"},"modified":"2025-11-11T16:36:57","modified_gmt":"2025-11-11T16:36:57","slug":"hedef-guclendirilmis-parlamenter-rejim-olmali","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/?p=921","title":{"rendered":"Hedef G\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f Parlamenter Rejim Olmal\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>2017 anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile \u00f6ncesinde eksikli de olsa y\u00fcr\u00fct\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan \u201c<strong>parlamenter demokrasi<\/strong>\u201d yerine AKP ve MHP\u2019nin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde \u201c<strong>cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcmet sistemi<\/strong>\u201d denilen, d\u00fcnyada e\u015fi benzeri olmayan ucube bir sistem getirildi ve d\u00fcnyadaki ba\u015fkanl\u0131k ve yar\u0131 ba\u015fkanl\u0131k sistemleri ile hi\u00e7bir benzerli\u011fi olmayan bu ucube sistem birinci y\u0131l\u0131n\u0131 tamamlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6zde \u00fclkemizin ekonomik, sosyal, siyasal sorunlar\u0131n\u0131 h\u0131zla \u00e7\u00f6zecek bu sistemin, bu sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek bir yana daha da derinle\u015ftirdi\u011fi ya\u015fayarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bir y\u0131l\u0131n sonundaki tablo ger\u00e7ekten vahim. T\u00fcrkiye art\u0131k \u00f6zg\u00fcr olmayan \u00fclkeler aras\u0131nda yer al\u0131yor. Ba\u015fta, ifade ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin yok say\u0131lmas\u0131, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kuvvetler birli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce sahiplerinin hukuksuz bi\u00e7imde yarg\u0131lanmalar\u0131 ve cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131 \u00fclkemizi demokratik d\u00fcnyada \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u00fcmeye d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe paralel olarak ekonomik sorunlar, \u00fcretimsizlik, i\u015fsizlik, pahal\u0131l\u0131k da dayan\u0131lmaz boyutlara ula\u015ft\u0131. Suriye politikas\u0131nda bir kez daha g\u00f6r\u00fclen d\u0131\u015f politika alan\u0131ndaki yanl\u0131\u015flar da \u00fclkemize b\u00fcy\u00fck zararlar vermeye devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>AKP iktidar\u0131 ve onun ayn\u0131 zamanda Cumhurba\u015fkan\u0131 olan genel ba\u015fkan\u0131n\u0131n, siyaseti dost-d\u00fc\u015fman anlay\u0131\u015f\u0131 ile y\u00fcr\u00fctmesi toplumu hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde kutupla\u015ft\u0131rd\u0131. Devletin ve belediyelerin t\u00fcm imkanlar\u0131 yanda\u015f ki\u015filere ve kurulu\u015flara aktar\u0131ld\u0131. Toplumun yar\u0131s\u0131 yok say\u0131ld\u0131. Bu gidi\u015fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan herkes bask\u0131 alt\u0131na al\u0131n\u0131yor. Gazeteciler, ayd\u0131nlar, gen\u00e7ler, muhalif siyaset\u00e7iler haks\u0131z ve hukuksuz bi\u00e7imde yarg\u0131lan\u0131yor ve cezaland\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylesine bask\u0131c\u0131 bir ortamda yap\u0131lan 31 Mart yerel se\u00e7imleri ve 23 Haziran\u2019da tekrar edilen \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi gelecek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir umut oldu. T\u00fcm manip\u00fclasyonlara a\u00e7\u0131k ve e\u015fit olmayan ko\u015fullarda yap\u0131lan bu se\u00e7imlerde halk yaln\u0131zca belediyelerdeki ya\u011fmac\u0131 anlay\u0131\u015fa de\u011fil, bask\u0131c\u0131 tek adam rejimine de \u201c<strong>art\u0131k yeter<\/strong>\u201d dedi. Yeni bir ba\u015flang\u0131\u00e7 kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131. \u201c<strong>\u0130stanbul\u2019u alan T\u00fcrkiye\u2019yi al\u0131r<\/strong>\u201d demi\u015flerdi. Bizler bundan, \u00fclkemizde tekrardan insan haklar\u0131na, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve parlamentoya duyarl\u0131 demokrasi yoluna girilmesini anl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu bir ger\u00e7ek ki; bug\u00fcn \u00fclkemizin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r ekonomik, toplumsal, siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel sorunlar\u0131n temelinde devletin t\u00fcm yetkilerinin ve kurumlar\u0131n\u0131n tek ki\u015fiye b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 rejim yatmaktad\u0131r. O nedenle, ba\u015fta CHP ve demokrasi yanl\u0131s\u0131 b\u00fct\u00fcn parti ve kurulu\u015flar\u0131n, i\u00e7inde bulunulan s\u00fcre\u00e7te yapmalar\u0131 gereken \u015fey; tek adam rejiminin yerini alacak olan \u00e7o\u011fulcu ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 parlamenter demokratik rejimin anayasas\u0131n\u0131, temel yasalar\u0131n\u0131 birlikte haz\u0131rlamak olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Yeni anayasal d\u00fczenleme<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Burada en \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fma insan haklar\u0131n\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, hukuk devletini g\u00fcvence alt\u0131na alan demokratik bir anayasa tasla\u011f\u0131n\u0131 en geni\u015f kat\u0131l\u0131mla haz\u0131rlamak ve halka sunmak olacakt\u0131r. CHP\u2019nin ve parlamenter demokrasiyi savunan partilerin ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin, hukuk insanlar\u0131n\u0131n uzun s\u00fcredir yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar anayasa tasla\u011f\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Demokratik bir anayasa kadar \u00f6nemli olan bir konu da siyasal alan\u0131n demokratikle\u015ftirilmesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc siyasi alan, siyasi partiler demokrasinin vazge\u00e7ilmez unsurlar\u0131d\u0131r. O nedenle siyasi partilerin demokratik i\u015fleyi\u015fe sahip olmalar\u0131; \u00fcretken, saydam ve halk\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131na a\u00e7\u0131k olmalar\u0131 ya\u015famsal \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilindi\u011fi gibi \u00fclkemizde bir\u00e7ok \u00fclkede oldu\u011fu gibi siyaset alan\u0131n\u0131 ve siyasetin i\u015fleyi\u015fini belirleyen esas olarak \u00fc\u00e7 yasa bulunuyor. Bir de o yasalara dayal\u0131 olarak partilerin haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 t\u00fcz\u00fckleri var.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcz\u00fckleri bir yana b\u0131rak\u0131rsak belirleyici olan \u00fc\u00e7 yasan\u0131n ba\u015f\u0131nda anayasa, sonra siyasi partiler ve se\u00e7im yasas\u0131 vard\u0131r. Siyasi alan\u0131n temel \u00e7er\u00e7evesi anayasada, partilerin yap\u0131s\u0131 ve i\u015fleyi\u015fi ile ilgili h\u00fck\u00fcmler siyasi partiler yasas\u0131nda, se\u00e7imle ilgili h\u00fck\u00fcmler de se\u00e7im yasas\u0131nda yer al\u0131yor. Bilindi\u011fi gibi anayasa ve bu di\u011fer iki yasa 12 Eyl\u00fcl darbesinin \u00fcr\u00fcnleridir. Dolay\u0131s\u0131yla, temel \u00f6zellikleri, siyaset alan\u0131n\u0131 ve siyasete kat\u0131l\u0131m\u0131 s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 ve yasaklay\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ge\u00e7mi\u015fte ve 17 y\u0131ll\u0131k AKP iktidar\u0131nda yap\u0131lan \u00e7ok say\u0131da de\u011fi\u015fikli\u011fe ra\u011fmen, bu de\u011fi\u015fikliklerin siyaset alan\u0131n\u0131 ve siyasi partileri demokratik, \u00fcretken, saydam ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir hale getirmedi\u011fi ortadad\u0131r. Parti i\u00e7i demokrasinin, \u00fcyelerin ve halk\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nemsenmemesi, halk\u0131n partilere olan ba\u011f\u0131n\u0131 zay\u0131flatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dclkemizde siyasi alan i\u00e7in gerekli bir di\u011fer yasa da \u201cSiyasi Ahlak\u201d yasas\u0131d\u0131r. CHP\u2019nin TBMM ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na sundu\u011fu konuya ili\u015fkin yasa teklifinin AKP meclis \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan g\u00fcndeme al\u0131nmas\u0131n\u0131n engellenmesi de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. T\u00fcm demokratik \u00fclkelerde var olan ve temiz siyaseti yerle\u015ftirmek i\u00e7in zorunlu olan bu yasal d\u00fczenleme, yeni d\u00f6nemde demokrasi g\u00fc\u00e7lerinin g\u00fcndeminde olmal\u0131d\u0131r. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz siyasi alan\u0131n yasalar\u0131n\u0131n yenilenmesi kadar, \u00fclkemizde var olan siyasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn de demokratikle\u015fmesi, zaaflar\u0131ndan ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmek de, demokrasi g\u00fc\u00e7lerine d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 olarak; gelecek se\u00e7imlerin hangi tarihte olaca\u011f\u0131 belli de\u011fil. Bir erken se\u00e7im de olabilir. O nedenle i\u00e7erisinde bulundu\u011fumuz s\u00fcre\u00e7te CHP ve demokrasi g\u00fc\u00e7lerine d\u00fc\u015fen g\u00f6rev, otoriter tek adam rejiminin yerini alacak olan g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f parlamenter rejimin \u00e7er\u00e7evesini belirlemek olmal\u0131d\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7eveyi belirleyecek olan \u015fey yeni bir anayasa tasla\u011f\u0131 ve siyasi partiler yasas\u0131 ile se\u00e7im yasas\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n ortak iradeyle haz\u0131rlan\u0131p, geni\u015f halk kesimleri ile payla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.sosyaldemokratdergi.org\/ercan-karakas-hedef-guclendirilmis-parlamenter-rejim-olmali\/\">Sosyal Demokrat Dergi<\/a> (26 Kas\u0131m 2019)<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130\u00e7erisinde bulundu\u011fumuz s\u00fcre\u00e7te CHP ve demokrasi g\u00fc\u00e7lerine d\u00fc\u015fen g\u00f6rev, otoriter tek adam rejiminin yerini alacak olan g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f parlamenter rejimin \u00e7er\u00e7evesini belirlemek olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":927,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[4,131],"tags":[133,57,144],"class_list":["post-921","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset","category-sddergi","tag-anayasa","tag-cumhurbaskanligi-hukumet-sistemi","tag-parlamenter-demokrasi"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/parlamenter.webp","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/921","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=921"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/921\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":928,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/921\/revisions\/928"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/927"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=921"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=921"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=921"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}