Demokrasi kavram\u0131 antik Yunan\u2019da, Atina\u2019da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r g\u00fcndemde olan, konu\u015fulan, genelde savunulan bir kavram, bir y\u00f6netim bi\u00e7imi. Bu durum demokrasinin nihai bir a\u015famas\u0131na ula\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha do\u011frusu hi\u00e7bir a\u015faman\u0131n nihai olmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc demokrasi, demokratik y\u00f6ntem ve pratikler, toplumlardaki de\u011fi\u015fime, sosyal ekonomik k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131 olarak kendisini yenileyebiliyor. Elbette bu yenilenme kendili\u011finden olmuyor. Demokratlar\u0131n m\u00fccadelesiyle ger\u00e7ekle\u015fiyor.<\/p>\n\n\n\n
Nitekim demokrasi art\u0131k \u00f6n\u00fcne bir s\u0131fat gelmeden a\u00e7\u0131kl\u0131k kazanam\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan ve a\u00e7\u0131klanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan s\u0131fatlar\u0131n ba\u015f\u0131nda; \u00e7o\u011fulcu, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc, kat\u0131l\u0131mc\u0131, m\u00fczakereci, \u00e7a\u011fda\u015f gibi s\u0131fatlar geliyor. Tabii siyasi ideolojilerin kendilerine g\u00f6re tan\u0131mlamalar\u0131 da var; liberal demokrasi, sosyal demokrasi, sosyalist demokrasi bunlar\u0131n ba\u015fl\u0131calar\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Tarihsel ge\u00e7mi\u015fleri olan siyasi ideolojilerin, demokrasi tan\u0131mlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 olmas\u0131 da son derece do\u011fal. \u00dczerinde anla\u015f\u0131lan husus ise halk\u0131n temsilcilerinin serbest ve e\u015fit ko\u015fullarda yap\u0131lan se\u00e7imlerle belirlenmesidir.<\/p>\n\n\n\n
Elbette serbest ve e\u015fit se\u00e7imler halk\u0131n temsilcilerini, parlamento \u00fcyelerini se\u00e7meleri demokrasinin \u00f6n ko\u015fuludur. Ama bunun tek ba\u015f\u0131na yetmedi\u011fi bir ger\u00e7ek. Halk ad\u0131na iktidara gelen partilerin ve milletvekillerinin, \u201chalk bizi se\u00e7ti, istedi\u011fim \u015feyi yapar\u0131m<\/strong>\u201d deme haklar\u0131 yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc se\u00e7ilmi\u015flerin iktidarlar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayan insan ve yurtta\u015f haklar\u0131n\u0131n dokunulmazl\u0131\u011f\u0131, hukuk devleti ilkeleri ve kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi ba\u011flay\u0131c\u0131 hususlar var. Hukuk devleti yaln\u0131zca y\u00f6netilenlerin de\u011fil ayn\u0131 zamanda y\u00f6netenlerin de yarg\u0131 denetimine tabi oldu\u011fu devlettir.<\/p>\n\n\n\n Elbette demokratik devletlerde laiklik ilkesi ve laik bilimsel e\u011fitim de hem demokrasinin ilerlemesi hem de farkl\u0131 inan\u00e7lar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve bir arada bar\u0131\u015f i\u00e7erisinde ya\u015fam i\u00e7in bir zorunluluktur. Sosyal demokrasi, demokrasinin siyasal alanla s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6r\u00fclmesini eksik bulmakta ve demokrasinin ekonomik ve sosyal alanda da uygulanmas\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn neoliberal ekonomi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n k\u00fcresel \u00e7apta yaratt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck e\u015fitsizlikler, do\u011fan\u0131n yok edilmesi, \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 ve kitlesel g\u00fc\u00e7ler; siyasal demokrasinin evrensel boyutlara ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ekonomik alan\u0131 da kapsamas\u0131n\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n Sovyetler Birli\u011fi da\u011f\u0131ld\u0131ktan sonra neoliberalizm s\u00f6zc\u00fclerinin aceleyle ideolojiler bak\u0131m\u0131ndan tarihin sonunun geldi\u011fini ilan etmelerinin ne kadar yanl\u0131\u015f ve maksatl\u0131 oldu\u011fu k\u0131sa s\u00fcrede anla\u015f\u0131ld\u0131. \u0130ki kutupluluk son bulunca ileri s\u00fcrd\u00fckleri gibi demokrasinin h\u0131zla yay\u0131laca\u011f\u0131, \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n son bulaca\u011f\u0131, bar\u0131\u015f\u0131n ve i\u015fbirli\u011finin hakim olaca\u011f\u0131 bir d\u00fcnyan\u0131n kurulaca\u011f\u0131 tezleri aradan ge\u00e7en otuz y\u0131la ra\u011fmen ger\u00e7ekle\u015fmedi.<\/p>\n\n\n\n Hem silahlanma hem de sava\u015flar, vekalet sava\u015flar\u0131 olarak devam ediyor. \u00dclkeler aras\u0131ndaki ve \u00fclkeler i\u00e7erisindeki gelir adaletsizli\u011fi ve sosyal e\u015fitsizlikler b\u00fcy\u00fcyerek devam ediyor. Do\u011fa ve emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc de azalm\u0131\u015f de\u011fil. Tam aksine artarak devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n \u201cDemokratikle\u015fmenin 3. dalgas\u0131<\/strong>\u201d da sorunlu. Sovyetler\u2019in etkisinde olan baz\u0131 \u00fclkelerde se\u00e7imli demokrasiye ge\u00e7ildi. Ancak Polonya ve Macaristan\u2019da oldu\u011fu gibi baz\u0131 \u00fclkelerde de otoriter tek insan rejimleri kuruldu, ba\u015fka bir\u00e7ok \u00fclkede de pop\u00fclist sa\u011f ak\u0131mlar g\u00fc\u00e7lenmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bu geli\u015fmeler \u00f6zg\u00fcr \u00fclkelerin i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir d\u00fcnya hayallerini yok ediyor. BM ve benzer uluslararas\u0131 kurulu\u015flar i\u015fleyi\u015f ve yap\u0131lar\u0131yla kendilerini demokratik ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 hale getiremedikleri i\u00e7in, k\u00fcresel bar\u0131\u015f ve k\u00fcresel adalet, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini \u00f6nleme vb. konularda ciddi ad\u0131mlar atam\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n \u00d6zet olarak, demokrasi eksikli\u011fi ve var olan\u0131n da ekonomik-sosyal alan\u0131 kapsamamas\u0131, bu alanlar\u0131 k\u00fcresel liberalizmin ve b\u00fcy\u00fck sermaye gruplar\u0131n\u0131n y\u00f6nlendirmesi k\u00fcresel bar\u0131\u015f\u0131 ve e\u015fitsizliklerin giderilmesini engelliyor.<\/p>\n\n\n\n \u00dclkemizdeki duruma gelince; T\u00fcrkiye 18 y\u0131ld\u0131r AKP taraf\u0131ndan y\u00f6netiliyor. \u201c\u0130leri demokrasi\u201d propagandas\u0131 yaparak iktidara gelen AKP iktidar\u0131 \u00fclkemizin ve halk\u0131n hi\u00e7bir sorununa \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmedi. Dahas\u0131 ge\u00e7mi\u015fin tecr\u00fcbeleriyle ilerletilmesi gereken parlamenter demokratik rejime son vererek yerine, \u201cCumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 H\u00fck\u00fcmet Sistemi<\/strong>\u201d ad\u0131yla otoriter tek adam rejimini getirdi. Gerek\u00e7e olarak da h\u0131zl\u0131 karar al\u0131nmas\u0131na imkan verecek bu rejimle T\u00fcrkiye\u2019nin \u201cu\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131<\/strong>\u201d \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. D\u00fcnyada e\u015fi benzeri olmayan bu ucube rejim ile, var olan ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, d\u0131\u015f politika sorunlar\u0131 daha da artt\u0131. \u015eu anda ekonomi b\u00fcy\u00fck kriz i\u00e7erisinde. \u0130\u015fsizlik, yoksulluk dayan\u0131lmaz boyutlara ula\u015ft\u0131. Gen\u00e7lerin \u00e7o\u011fu yurtd\u0131\u015f\u0131na gitmek istiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fcniversiteyi bitirenler dahi i\u015f bulam\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n E\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k alan\u0131ndaki s\u0131n\u0131rs\u0131z ve kurals\u0131z \u00f6zelle\u015ftirmeler ikili sistemler yaratt\u0131. E\u011fitimde bilimsel yeterlilik ve laiklik ilkesi yok say\u0131ld\u0131. \u0130fade, bas\u0131n, \u00f6rg\u00fctlenme ve g\u00f6steri haklar\u0131 kullan\u0131lmaz hale getirildi. Ele\u015ftirel bas\u0131n ve medya yok edildi. Var olanlar s\u00fcrekli olarak hukuksuz bi\u00e7imde para ve kapatma cezalar\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok edildi. Halk\u0131n temsilcilerinden olu\u015fan, demokrasinin, egemenli\u011fin kalbi olan TBMM i\u015flevsiz hale getirildi. Her alanda kay\u0131rmac\u0131l\u0131k kural haline geldi. AKP 2019 yerel se\u00e7imlerinde kaybetti\u011fi belediyelerin halka hizmet etmesini engellemek i\u00e7in s\u00fcrekli bask\u0131 yap\u0131yor. Engeller \u00e7\u0131kar\u0131yor. Dahas\u0131 HDP\u2019li belediye ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu g\u00f6revden al\u0131p, yerlerine kayyum atad\u0131. \u015eimdi de HDP\u2019nin demokrasi cephesinde yer almas\u0131n\u0131 engellemek ve millet ittifak\u0131n\u0131 zay\u0131flatmak i\u00e7in alt\u0131 y\u0131l \u00f6nce kapanm\u0131\u015f olan dava yeniden ba\u015flat\u0131larak 82 HDP\u2019li y\u00f6netici g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131. <\/p>\n\n\n\n \u00d6zet olarak, halk\u0131 \u201cbenden olanlar<\/strong>\u201d ve \u201cd\u00fc\u015fman olanlar<\/strong>\u201d diye ikiye ay\u0131ran AKP rejimi bug\u00fcne kadar g\u00f6r\u00fclmeyen bir kutupla\u015fma yaratt\u0131. Bununla halk\u0131n farkl\u0131l\u0131k i\u00e7erisinde bir arada ya\u015fama k\u00fclt\u00fcr\u00fcne b\u00fcy\u00fck bir darbe vuruldu. T\u00fcm bunlar eriyen oylar\u0131 durdurmaya y\u00f6nelik tehlikeli uygulamalar.<\/p>\n\n\n\n AKP rejimi, \u201cse\u00e7ildim, her \u015feyi yapar\u0131m<\/strong>\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Se\u00e7ilenleri, iktidarlar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan hukuk kurallar\u0131n\u0131, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini yok say\u0131yor. Bu hukuk ve demokrasi d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar sonucunda \u00fclkemiz 2012 y\u0131l\u0131 demokrasi endeksinde \u201cmelez demokrasi<\/strong>\u201d s\u0131n\u0131f\u0131nda iken, h\u0131zla \u00f6zg\u00fcr\/demokratik olmayan \u00fclkeler s\u0131n\u0131f\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. Hal b\u00f6yle iken, ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan, T\u00fcrkiye\u2019deki demokrasinin ABD ve AB \u00fclkelerinden daha ileri oldu\u011funu s\u00f6yledi. \u0130nan\u0131lmaz, ama bu a\u00e7\u0131klama yap\u0131ld\u0131. Ger\u00e7eklerden ve toplumun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlardan bu derece kopmu\u015f olan bir iktidarla art\u0131k gidilecek bir yol yoktur.<\/p>\n\n\n\n Peki, ne yapmal\u0131? \u00d6nce te\u015fhiste birle\u015fmeli. Mevcut h\u00fck\u00fcmet bir \u201cotoriter tek adam rejimidir<\/strong>\u201d ve dolay\u0131s\u0131yla demokrasi d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Uluslararas\u0131 t\u00fcm demokrasi \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinin ortaya koydu\u011fu gibi T\u00fcrkiye \u00f6zg\u00fcr olmayan bir \u00fclkedir.<\/p>\n\n\n\n O nedenle bu te\u015fhiste birle\u015fen, onun yerine eksiksiz bir parlamenter demokratik rejimden yana olan herkes bir araya gelmelidir.<\/p>\n\n\n\n Millet \u0130ttifak\u0131 bir araya gelmek bak\u0131m\u0131ndan ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00f6rnek oldu. Resmen ittifak i\u00e7inde olmamas\u0131na ra\u011fmen ba\u015fta HDP se\u00e7menlerini ve t\u00fcm demokrasi yanl\u0131s\u0131 se\u00e7menleri harekete ge\u00e7irdi. Sonu\u00e7ta t\u00fcm bask\u0131 ve zorlamalara, Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu\u2019nun kural d\u0131\u015f\u0131 kararlar\u0131na ra\u011fmen AKP belediye se\u00e7imlerini kaybetti. Ba\u015fta 25 y\u0131ld\u0131r AKP\u2019li belediye ba\u015fkanlar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilen \u0130stanbul ve Ankara olmak \u00fczere \u00f6nemli kentlerin CHP adaylar\u0131 ile kazan\u0131lmas\u0131, toplumda heyecan ve umut yaratt\u0131. Ne denmi\u015fti: \u201c\u0130stanbul\u2019u alan, T\u00fcrkiye\u2019yi de al\u0131r<\/strong>\u201d. \u00d6yle de olacak.<\/p>\n\n\n\n Se\u00e7imler zaman\u0131nda da olabilir, erkene de al\u0131nabilir. O halde yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey \u00e7al\u0131\u015fmalara hemen ba\u015flamakt\u0131r. \u00d6ncelikle Millet \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n art\u0131k asl\u0131nda bir Demokrasi \u0130ttifak\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden hareketle, \u00fclkemizin partiler d\u0131\u015f\u0131nda olan t\u00fcm meslek kurulu\u015flar\u0131, sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri ve sendikalarla, ayd\u0131nlarla, bilim insanlar\u0131yla, sanat\u00e7\u0131larla ileti\u015fimi ve g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015fini s\u0131kla\u015ft\u0131racak bir yap\u0131lanmaya gidilmelidir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 koordine edecek ve halkla payla\u015facak bir koordinasyon kurulu olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00d6nce bir manifesto ile halka gelecek se\u00e7imlerin \u00f6nemi hat\u0131rlat\u0131lmal\u0131. Ve bug\u00fcnk\u00fc otoriter tek adam rejimi yerine getirilecek g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f parlamenter rejimin esaslar\u0131 hakk\u0131nda bilgi verilmeli ve katk\u0131 istenmelidir.<\/p>\n\n\n\n Daha sonra parti temsilcilerinden, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n temsilcilerinden, uzmanlardan olu\u015fan ki\u015filerle kapsaml\u0131 bir demokrasi projesi tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131 ve halka sunulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n G\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f parlamenter rejimin ilke ve kurumlar\u0131n\u0131n esaslar\u0131 anayasa ile belirlenece\u011fi i\u00e7in uzmanlarla bir Anayasa Komisyonu kurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm bu \u00e7al\u0131\u015fmalar halka a\u00e7\u0131k, herkesin \u00f6neri yapabilece\u011fi bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekte demokrasi, siyaset i\u00e7in de\u011fil yurtta\u015flar\u0131n daha iyi ya\u015famas\u0131 i\u00e7indir.<\/p>\n\n\n\n Son s\u00f6z olarak \u015funu ifade etmeliyim: Planl\u0131, programl\u0131, \u015feffaf ve kararl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015far\u0131 i\u00e7in zorunludur. Sorumluluk, ba\u015fta siyasi partiler olmak \u00fczere herkesindir. Demokrasi i\u00e7in cesur olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\nD\u00fcnyada durum<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\u00dclkemizde durum<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Ne yapmal\u0131?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n