\u0130stanbul t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n bildi\u011fi, k\u00f6kl\u00fc bir tarihi ge\u00e7mi\u015fi olan \u00f6nemli bir kentimiz. 2700 y\u0131ll\u0131k bir tarihi oldu\u011fu biliniyordu. Marmaray kaz\u0131s\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bulgular ise asl\u0131nda \u0130stanbul\u2019un 8500 y\u0131l \u00f6ncesine kadar gitti\u011fini g\u00f6steriyor. Bu konudaki bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131nda durum netli\u011fe kavu\u015facak.<\/p>\n\n\n\n
BM verilerine g\u00f6re M.\u00d6. 900\u2019l\u00fc y\u0131llarda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck be\u015f kenti aras\u0131nda bulunan \u0130stanbul, 17. y\u00fczy\u0131la gelindi\u011finde ise yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn en b\u00fcy\u00fck kenti oluyor. Bug\u00fcnk\u00fc 13 milyonluk n\u00fcfusu ile (kimi uzmanlara g\u00f6re 15 milyon) d\u00fcnyan\u0131n 36 metropol\u00fc aras\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n
1945 y\u0131l\u0131nda \u00fclke n\u00fcfusunun %5 kadar\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u0130stanbul, bug\u00fcn \u00fclke n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k %20\u2019sini bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. \u00dclke gelirinin yakla\u015f\u0131k %50\u2019sini sa\u011flayan \u0130stanbul\u2019un n\u00fcfusu artmaya devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkemizin b\u00f6lgeleri aras\u0131nda var olan ekonomik ve sosyal u\u00e7urumu azaltacak politikalar geli\u015ftirilmedi\u011fi i\u00e7in, \u0130stanbul\u2019daki n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7 bar\u0131\u015f sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bir dengeye kavu\u015fmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Nitekim uzmanlar, b\u00f6yle giderse Cumhuriyet\u2019in 100. y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019un n\u00fcfusunun 20 milyonu a\u015faca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmektedirler.<\/p>\n\n\n\n
Bu durum, \u0130stanbul\u2019un \u00e7\u00f6z\u00fcm bekleyen sorunlar\u0131n\u0131n daha da derinle\u015fmesine ve esasen olduk\u00e7a d\u00fc\u015fen-d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bulunan ya\u015fam kalitesinin daha da d\u00fc\u015fmesine neden olacakt\u0131r. Ayn\u0131 zamanda \u015fehrin tarihi dokusunu, k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131 korumak daha da zorla\u015facakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
O nedenle \u0130stanbul i\u00e7in yeni bir vizyon ve y\u00f6netim modeli gereklidir. Aksi takdirde \u0130stanbul\u2019da ya\u015fam daha da \u00e7ekilmez hale gelecek ve bu tarihi kent d\u00fcnyadaki \u00f6nemini ve yerini de kaybedecektir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130stanbul\u2019un temel sorunlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda, plans\u0131z ve programs\u0131z \u00e7arp\u0131k kentle\u015fme; ranta dayal\u0131 imar konular\u0131; demokratik-kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131ktan ve saydaml\u0131ktan uzak y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131; uzman kurulu\u015flar\u0131n, halk\u0131n y\u00f6netimden ve kararlardan uzak tutulmas\u0131; deprem riski i\u00e7in gereken haz\u0131rl\u0131klar\u0131n yap\u0131lmamas\u0131; ormanlar\u0131n, ye\u015fil alanlar\u0131n, su havzalar\u0131n\u0131n yok edilmesi; tarihi dokunun ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n gerekti\u011fi \u015fekilde korunmamas\u0131; k\u00fclt\u00fcre ve sanat alan\u0131na gereken \u00f6nemin verilmemesi; b\u00fct\u00fcnl\u00fck\u00e7\u00fc bir ula\u015f\u0131m plan\u0131 geli\u015ftirilmemesi; kent y\u00f6netiminin saydaml\u0131ktan ve hesap vermekten uzak durmas\u0131; yerinden y\u00f6netime merkezden geli\u015fig\u00fczel m\u00fcdahale edilmesi; yolsuzluklar ve kay\u0131rmac\u0131l\u0131k vb. gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u201c\u0130stanbul \u00f6rnek bir d\u00fcnya kenti olacak<\/strong>\u201d diyerek 1994\u2019de \u0130stanbul y\u00f6netimine gelen AKP anlay\u0131\u015f\u0131, b\u0131rak\u0131n \u0130stanbul\u2019u d\u00fcnya metropolleri d\u00fczeyine \u00e7\u0131kartmay\u0131 daha da ya\u015fanmaz bir kente d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n AKP d\u00f6neminde \u0130stanbul\u2019da alt gelir gruplar\u0131yla \u00fcst gelir gruplar\u0131 aras\u0131ndaki gelir u\u00e7urumu –\u00fclke genelinde de oldu\u011fu gibi<\/em>– daha artt\u0131. AKP, sosyal devlet gibi sosyal belediyecili\u011fi de benimsemedi\u011fi i\u00e7in, kent yoksullar\u0131 kaderleriyle ba\u015f ba\u015fa b\u0131rak\u0131l\u0131yor. D\u00fczensiz ve kay\u0131rmac\u0131 bir \u015fekilde yap\u0131lan g\u0131da, yakacak vb. \u201cyard\u0131mlar<\/strong>\u201d kent yoksullar\u0131n\u0131n yoksullu\u011funa \u00e7are olmuyor.<\/p>\n\n\n\n Esasen, AKP, yerel y\u00f6netimleri adeta kar ama\u00e7l\u0131 birer i\u015fletme \/ \u015firket olarak g\u00f6rmektedir. Oysa belediyeler birer i\u015fletme olmay\u0131p kamu g\u00f6revi yapan, halk\u0131n ya\u015fam kalitesini y\u00fckseltmekle g\u00f6revli kurumlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n AKP anlay\u0131\u015f\u0131nda belediyeler, kent y\u00f6netimleri daha \u00e7ok bir rant da\u011f\u0131tma ve yanda\u015flar\u0131 zenginle\u015ftirme arac\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bulunmaktad\u0131r. Kentlilerin, kentlerdeki meslek kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, \u00fcniversitelerin, uzmanlar\u0131n, sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin kentle ilgili kararlar\u0131n olu\u015fum s\u00fcre\u00e7lerinden uzak tutulmas\u0131; dahas\u0131, belediye meclislerinin bile i\u015fletilmemesi sonucunda, rant ve ya\u011fma d\u00fczeni adeta kurumsalla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Oysa yerel y\u00f6netimler, kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasinin en iyi uygulanabilece\u011fi yerlerdir. Yerelde olmayan demokrasi genelde de geli\u015femez. O nedenle bug\u00fcnk\u00fc buyurgan, denetimsiz, kat\u0131l\u0131ma kapal\u0131 kent y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 yerine, demokratik, saydam, hesap verebilen bir anlay\u0131\u015f\u0131 yerle\u015ftirmek ya\u015famsal \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n\n\n\n Solun, CHP\u2019nin bu y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 y\u00f6netiminde oldu\u011fu belediyelerde ya\u015fama ge\u00e7irirken, di\u011fer yandan da yasal altyap\u0131n\u0131n yenilenmesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 hale getirip toplumla payla\u015fmas\u0131 gerekmektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde CHP\u2019nin, program\u0131nda yer alan \u201cD\u00fcnya Kenti \u0130stanbul \u0130\u00e7in Yerel Y\u00f6netim Modeli<\/strong>\u201d (tam metni ekte) \u00f6nerisini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 hale getirerek bir yasa teklifi haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesi, toplumla payla\u015fmas\u0131 ve s\u00fcrekli g\u00fcndemde tutmas\u0131 yerinde olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130stanbul\u2019daki \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc tahribat\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in harekete ge\u00e7me zaman\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130stanbul Metropolitan B\u00f6lgesi i\u00e7in en rasyonel \u00e7\u00f6z\u00fcm Trakya\u2019n\u0131n tamam\u0131n\u0131 da i\u00e7erecek \u015fekilde GAP \u0130daresi benzeri bir Kuzey Marmara Metropolitan B\u00f6lge Plan\u0131 haz\u0131rlamak ve bu Plan\u0131 uygulayacak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yasal \u00e7er\u00e7eve, kurumsal altyap\u0131 ve finansman modeli olu\u015fturmakt\u0131r. Di\u011fer bir b\u00f6lge Plan\u0131 ise \u00c7anakkale, Bal\u0131kesir ve Bursa-Yalova hatt\u0131 i\u00e7in G\u00fcney Marmara B\u00f6lgesel Geli\u015fme Plan\u0131 olarak haz\u0131rlanacakt\u0131r. Bu planda \u00c7anakkale yeni bir cazibe merkezi olarak kurgulanacakt\u0131r. B\u00f6ylece ba\u015fta \u0130stanbul ve \u00e7evresinde yer alan kentler ile, bu hattaki Bursa\u2019n\u0131n \u00fczerine binen a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck, altyap\u0131s\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilen \u00c7anakkale\u2019ye y\u00f6nlendirilerek hafifletecektir.<\/p>\n\n\n\n Trakya, \u00c7anakkale ve Saroz K\u00f6rfezi \u00e7evresinde \u00e7a\u011fda\u015f, modern yeni kentsel yerle\u015fim alanlar\u0131 geli\u015ftirmek amac\u0131yla b\u00f6lge yeniden planlanacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131rken deniz ve demir yolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131na \u00f6nem verilecek, b\u00f6lgenin do\u011fal ve tarihi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc korumas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilecektir.<\/p>\n\n\n\n \u0130stanbul\u2019a \u00f6zg\u00fc bir y\u00f6netim modeli olu\u015fturulmas\u0131 ulusal bir sorumluluktur. \u0130stanbul y\u00f6netiminin alaca\u011f\u0131 t\u00fcm kararlar, ulusal kalk\u0131nma plan\u0131 ve y\u0131ll\u0131k programlarla uyumlu olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130stanbul\u2019un mevcut il s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan b\u00f6lgesel etki alan\u0131n\u0131 dikkate alan bir megapol kent modeli olu\u015fturulacakt\u0131r. Yeni y\u00f6netim modeline uygun mali kaynaklar yarat\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130stanbul Megapol Y\u00f6netiminin temel g\u00f6revi; temsil, stratejik planlama, mega \u00f6l\u00e7ekte kentsel planlama, metropol alandaki il ve il\u00e7e belediyeleri aras\u0131nda kent planlamas\u0131 s\u00fcrecinde e\u015fg\u00fcd\u00fcm\u00fcn sa\u011flanmas\u0131, b\u00fcy\u00fck projeleri izleme, ger\u00e7ekle\u015ftirme ve denetleme, g\u00fcvenlik ve trafik d\u00fczeninin sa\u011flanmas\u0131 olacakt\u0131r. Megapol y\u00f6netimine ba\u011fl\u0131 alt y\u00f6netim birimleri kurularak hizmetin daha etkin hale getirilmesi sa\u011flanacakt\u0131r.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n\n
D\u00fcnya Kenti \u0130stanbul \u0130\u00e7in Yeni Yerel Y\u00f6netim Modeli<\/strong>
(CHP Program\u0131 sayfa 97-99)<\/h2>\n\n\n\n