{"id":867,"date":"2017-04-11T11:43:00","date_gmt":"2017-04-11T11:43:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/?p=867"},"modified":"2025-07-07T11:57:50","modified_gmt":"2025-07-07T11:57:50","slug":"anayasa-degisiklik-onerileri-ozgurlukcu-cogulcu-demokrasi-icin-tuzak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/?p=867","title":{"rendered":"Anayasa De\u011fi\u015fiklik \u00d6nerileri: \u00d6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc, \u00c7o\u011fulcu Demokrasi \u0130\u00e7in Tuzak"},"content":{"rendered":"\n

T\u00fcrkiye, AKP H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin, MHP deste\u011fi ile TBMM\u2019den ge\u00e7irdi\u011fi anayasa de\u011fi\u015fiklikleri i\u00e7in 16 Nisan\u2019da referanduma gidiyor. Bir\u00e7ok de\u011ferli anayasa hukuk\u00e7usunun ve siyaset bilimcinin de vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi, yap\u0131lmak istenen \u015fey \u201cbasit bir sistem de\u011fi\u015fikli\u011fi<\/strong>\u201d de\u011fil. Neredeyse 200 y\u0131ll\u0131k modernle\u015fme, anayasal d\u00fczen kurma ve demokratikle\u015fme yolunu terk etmek ve geriye do\u011fru d\u00f6nmek.<\/p>\n\n\n\n

Erdo\u011fan ile AKP, bu hamleyle, insan haklar\u0131na ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dayal\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc \u00e7o\u011fulcu laik ve sosyal bir sistemle, yani demokrasiyle bir ili\u015fkisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koydu ve referandum s\u00fcrecini ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ne yapmak isteniyor?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Bununla, her alanda ba\u015far\u0131s\u0131z olan 15 y\u0131ll\u0131k iktidarlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek ve hukuk \u00f6n\u00fcnde hesap vermekten kurtulmak istiyorlar. \u00d6nce \u201cba\u015fkanl\u0131k sistemi<\/strong>\u201d dediler. Biraz yak\u0131ndan bak\u0131nca sert kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve denetim denge ilkelerine dayanan bu sistemin, istedikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde keyfi ve sorumsuz y\u00f6netime izin vermedi\u011fini g\u00f6rd\u00fcler. Burhan Kuzu, bu durumu veciz bi\u00e7imde \u201czavall\u0131 Obama<\/strong>\u201d diye niteleyerek as\u0131l niyeti a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n

\u201cT\u00fcrk tipi ba\u015fkanl\u0131k<\/strong>\u201d tan\u0131mlamas\u0131 yap\u0131ld\u0131. Sonra, halk\u0131n tarafs\u0131z, kucaklay\u0131c\u0131 cumhurba\u015fkan\u0131 uygulamas\u0131n\u0131 benimsemi\u015f oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler ve ba\u015fkanl\u0131k nitelemesini bir tarafa b\u0131rakarak \u201cCumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sistemi<\/strong>\u201d dediler. T\u00fcm bunlar, getirilmek istenen sistemin ne ABD\u2019deki gibi ba\u015fkanl\u0131k ne de Fransa\u2019daki gibi yar\u0131 ba\u015fkanl\u0131k oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Getirilmek istenen, bir tek adam rejimi olup kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z halka ait olan egemenli\u011fin halktan geri al\u0131nmas\u0131d\u0131r; halk\u0131n iradesinin temsil edildi\u011fi parlamentoyu etkisiz hale getirmektir. Oysa demokrasilerde halk\u0131n iradesi, halk\u0131n se\u00e7ti\u011fi parlamento taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131r. Temsili demokrasinin gere\u011fi olarak parlamentonun yetkili ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Cumhurba\u015fkan\u0131, \u00fcyelerinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bizzat kendisinin se\u00e7ti\u011fi milletvekillerinden olu\u015fan parlamentodan rahats\u0131z oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a beyan ederek, bu parlamentodan kurtulmak gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir. Parlamentodan rahats\u0131z olmak halk\u0131n iradesinden rahats\u0131z olmak ve onu yok saymak demektir. Oysa demokrasilerde halk\u0131n iradesi ve o iradenin temsil edildi\u011fi parlamentolar, merkezi konumdad\u0131r. H\u00fck\u00fcmetler de onun i\u00e7inden \u00e7\u0131kar. Parlamentolar ayr\u0131ca, kendi i\u00e7inden \u00e7\u0131kan h\u00fck\u00fcmetleri ve y\u00fcr\u00fctmeyi denetleme g\u00f6reviyle de y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. Keza, insanlar\u0131 e\u015fitlik ve esenlik i\u00e7erisinde ya\u015fatmak i\u00e7in gerekli olan yasalar da parlamentolarda halk\u0131n temsilcileri olan milletvekilleri taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. Anayasa de\u011fi\u015fikleri \u00f6nerme hakk\u0131 da milletvekillerine aittir.<\/p>\n\n\n\n

16 Nisan\u2019da referanduma sunulan anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile yap\u0131lmak istenen \u015fey, TBMM\u2019yi g\u00f6stermelik bir kurum haline getirmek ve onun i\u00e7inden \u00e7\u0131kan h\u00fck\u00fcmeti la\u011fvetmek; yetkileri tek elde toplamakt\u0131r. Oysa T\u00fcrkiye\u2019nin ihtiyac\u0131, TBMM\u2019yi etkisiz hale getirmek de\u011fil g\u00fc\u00e7lendirmektir. Bunun da yolu, partiler ve se\u00e7im yasas\u0131n\u0131 demokratikle\u015ftirmekten ve milletvekillerinin, liderlerin de\u011fil halk\u0131n milletvekilleri olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Siyasetin demokratikle\u015ftirilmesinin yan\u0131 s\u0131ra, yarg\u0131n\u0131n da ger\u00e7ek anlamda ba\u011f\u0131ms\u0131z k\u0131l\u0131nmas\u0131 gerekir. Bu ihtiya\u00e7lar\u0131 yok say\u0131p y\u00f6netmeyi-yasamay\u0131-yarg\u0131y\u0131 tek elde toplamak demokrasiyi \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc demokrasilerde kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve hukuk devleti, olmazsa olmaz ilkelerdir. Elbette \u00f6zg\u00fcr, e\u015fit ve adil bir se\u00e7im sistemi de demokrasinin \u00f6n ko\u015fuludur. T\u00fcrkiye bu konuda da sorunludur.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde neredeyse iki y\u00fczy\u0131ll\u0131k birikime dayal\u0131 olarak, anayasal d\u00fczen ve parlamenter demokrasi yerle\u015fik hale gelmi\u015f bulunuyor. Elbette parlamenter demokrasini de de\u011fi\u015fen ko\u015fullara g\u00f6re geli\u015ftirilmesi gerekiyor. \u201cDemokrasinin demokratikle\u015ftirilmesi<\/strong>\u201d, \u201cderinle\u015ftirilmesi<\/strong>\u201d vb. kavramlar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, bunun sonucu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00d6zet olarak, demokrasi statik olmay\u0131p geli\u015ftirilmeye a\u00e7\u0131k bir sistemdir. Ama T\u00fcrkiye\u2019de AKP\u2019nin referanduma sundu\u011fu anayasa de\u011fi\u015fikliklerinin, demokrasinin eksiklerinin tamamlanmas\u0131yla bir ili\u015fkisi yok. Aksine, parlamenter demokrasi i\u015flevsiz ve etkisiz hale getirilmek ve bir tek adam rejimi kurulmak isteniyor.<\/p>\n\n\n\n

Ger\u00e7ek \u00e7\u00f6z\u00fcm demokraside<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Oysa yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey, her zaman savundu\u011fumuz gibi \u00fclkemizdeki demokrasi uygulamas\u0131n\u0131n eksikliklerini ortadan kald\u0131racak anayasal, yasal ve idari de\u011fi\u015fikliklere yo\u011funla\u015fmak olmal\u0131d\u0131r. T\u00fcm uluslararas\u0131 endekslere g\u00f6re, T\u00fcrkiye yar\u0131 \u00f6zg\u00fcr, yar\u0131 demokratik bir \u00fclkedir. Erdo\u011fan-AKP anayasa de\u011fi\u015fiklik \u00f6nerisi 16 Nisan\u2019da halk taraf\u0131ndan onaylan\u0131rsa, T\u00fcrkiye art\u0131k yar\u0131 demokratik \u00fclkeler s\u0131n\u0131f\u0131nda da yer almayacak; otoriter, totaliter \u00fclkeler grubuna konacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

15 Temmuz darbesinden sonraki OHAL uygulamalar\u0131, T\u00fcrkiye\u2019yi uygar d\u00fcnyadan koparmaktad\u0131r. Gazetecilerin, bilim insanlar\u0131n\u0131n, muhalif ki\u015filerin keyfi olarak tutuklanmalar\u0131 ve kamu g\u00f6revlilerinin nedensiz yere i\u015flerine son verilmesi gibi hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar kopu\u015fu h\u0131zland\u0131r\u0131yor. Referandumda \u201chay\u0131r<\/strong>\u201d oyu \u00e7\u0131kmas\u0131 bu bak\u0131mdan da ya\u015famsal \u00f6neme sahiptir. T\u00fcrkiye\u2019nin h\u0131zla yeninden demokrasi rotas\u0131na d\u00f6nmesi buna ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Churchill\u2019in \u00fcnl\u00fc s\u00f6z\u00fcyle, \u201cdemokrasi, insanlar\u0131n bug\u00fcne kadar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc y\u00f6netim sistemlerinin en iyisidir.<\/strong>\u201d Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dayal\u0131 demokrasi, insanlar\u0131, hem keyfi uygulamalardan hem de tiranl\u0131ktan koruyan uygar ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir y\u00f6netim bi\u00e7imidir. Solun m\u00fccadelesiyle sosyal bir boyut da kazanan demokrasi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde cazibesini korumaktad\u0131r. Bunu bildikleri i\u00e7in, demokrasinin kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc gibi temel ilkelerinden \u00e7ok uzakta olan, hatta onlar\u0131 yok etmek isteyen ve ayak ba\u011f\u0131 olarak g\u00f6ren siyasi ki\u015filer bile diktat\u00f6r su\u00e7lamas\u0131n\u0131 kabul etmezler. \u00d6rne\u011fin Hitler, 1936 y\u0131l\u0131nda \u201cBen diktat\u00f6r de\u011filim<\/strong>\u201d \u201cBen sadece demokrasiyi basitle\u015ftirdim<\/strong>\u201d diyebilmi\u015ftir. Hitler gibi fa\u015fist diktat\u00f6rlerin bu \u00e7arp\u0131tmalar\u0131na inanan halklar\u0131n ba\u015f\u0131na gelen b\u00fcy\u00fck felaketler unutulmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm yetkileri elinde toplayan, y\u00fcr\u00fctme, yasama ve yarg\u0131y\u0131 tek ba\u015f\u0131na belirleyen bir siyaset anlay\u0131\u015f\u0131 sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zemez, yeni sorunlar yarat\u0131r ve y\u0131k\u0131ma neden olur. T\u00fcrkiye gibi 80 milyonluk bir \u00fclkenin son derece karma\u015f\u0131k olan siyasal, toplumsal, ekonomik ve g\u00fcvenli\u011fe ba\u011fl\u0131 sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc tek ki\u015fiden beklemek tam bir aldatmacad\u0131r. Nitekim kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yok sayan –ABD d\u0131\u015f\u0131ndaki<\/em>– b\u00fct\u00fcn ba\u015fkanl\u0131k sistemleri sonu\u00e7ta diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe kayd\u0131lar. Latin Amerika ve Afrika, Asya bunun \u00f6rnekleriyle dolu.<\/p>\n\n\n\n

Umutsuzluk yok<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Erdo\u011fan ve AKP, anayasa de\u011fi\u015fiklikleri ile getirilmek istenen bask\u0131c\u0131 sistemi savunamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, demokratik s\u00fcrecin terk edilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan demokrasi karalamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. O nedenle demokrasi g\u00fc\u00e7leri olarak, yap\u0131lmak istenenin, halk\u0131n iradesini bir tek ki\u015fiye teslim edilmesi giri\u015fimi oldu\u011funu \u00f6zellikle karars\u0131z se\u00e7menlere iyi anlatmam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Umutsuzlu\u011fa, korkuya kap\u0131lmaya gerek yok. Bu geriye gidi\u015f giri\u015fimini \u00f6nleyebiliriz. \u0130ki y\u0131l \u00f6nce kaybetti\u011fimiz usta yazar\u0131m\u0131z, bilge insan Ya\u015far Kemal<\/strong>, 2011\u2019de \u00c7a\u011fda\u015f Gazeteciler Derne\u011fi\u2019nin kendisine verdi\u011fi \u00d6zel Onur \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fc al\u0131rken \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cDiyorum ki, korkulmas\u0131n, bug\u00fcnk\u00fc, bu gelip ge\u00e7ici duruma bak\u0131p umutsuzlu\u011fa d\u00fc\u015fmenin bir gere\u011fi yok\u2026 Bug\u00fcn hapishanelerde, mahkeme kap\u0131lar\u0131nda veya mahkeme kap\u0131lar\u0131na gitmeyi beklerken mesle\u011finin ve insanl\u0131k onurunun hakk\u0131n\u0131 verenler var. Onlar ve onlar\u0131n haklar\u0131 i\u00e7in omuz omuza y\u00fcr\u00fcyen, sesini y\u00fckseltenler insanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n daha bitmedi\u011fini, vurdumduymazl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bizi \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc hale getirmedi\u011fini kan\u0131tl\u0131yorlar. \u0130nsano\u011flu, umutsuzluktan umut yaratand\u0131r.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Halk\u0131m\u0131z, 16 Nisan\u2019da, anayasa de\u011fi\u015fikliklerine hay\u0131r diyerek \u00fclkemizde yeni umutlar yaratacakt\u0131r; yeter ki bunu engellemeye y\u00f6nelik oyunlara kar\u015f\u0131 uyan\u0131k olal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Sosyal Demokrat Dergi<\/a> (11 Nisan 2017)<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

AKP H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin, MHP deste\u011fi ile TBMM\u2019den ge\u00e7irdi\u011fi anayasa de\u011fi\u015fiklikleriyle yap\u0131lmak istenen \u015fey \u201cbasit bir sistem de\u011fi\u015fikli\u011fi\u201d de\u011fil. Neredeyse 200 y\u0131ll\u0131k modernle\u015fme, anayasal d\u00fczen kurma ve demokratikle\u015fme yolunu terk etmek ve geriye do\u011fru d\u00f6nmek.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":868,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[53],"tags":[57,54,110,130],"class_list":["post-867","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-demokrasi","tag-cumhurbaskanligi-hukumet-sistemi","tag-demokrasi","tag-turk-tipi-baskanlik","tag-turk-tipi-baskanlik-sistemi"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/tuzak.webp","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/867","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=867"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/867\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":869,"href":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/867\/revisions\/869"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/868"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=867"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=867"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ercankarakas.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=867"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}