Kültür-sanat dünyamızın temel sorunları arasında, ifade özgürlüğünün tehdit altında olmasını, kültür mirasımızın ranta kurban edilmesini, sanat alanına verilen desteklerin objektif kriterlerden uzak biçimde verilmesini ve sanat dünyamızı tam anlamıyla siyasi iktidarın denetimi altına sokacak TÜSAK yasasının gündemde olmasını sayabiliriz.
Sanat politikamızın mottosu “Özgür, Özerk ve Özgün Sanat“tır. Sanatçının özgün yapıtlar verebilmesi için özgürlük önemlidir. Özgürlük ise, özerklikle güvence altına alınabilir. Yani, sanatçılara sağlanacak desteklerin özerk bir kurumca yönlendirilmesi, devletin sanat kurumlarının gerçek bir özerkliğe kavuşturulması gerekir. İfade özgürlüğünün ve kültürel çoğulculuğun güvencesi sanat kurumlarının özerkliğidir.
Kültür ve sanata ulaşmanın bir insan hakkı olduğu gerçeğinden hareketle, herkesin kültür-sanat etkinliklerinden yararlanabilmesi, bu etkinliklere aktif biçimde katılabilmesi için önlemler almak gerekir. Kamu, sanat kurumları aracılığı ile herkesin kolaylıkla bu etkinliklerden yararlanabilmesi için gereken desteği sağlamalıdır. Sanatın, yalnızca yüksek gelir gruplarındaki insanların yaralanabileceği lüks bir tüketim aracı olmasından, sanatçıların ‘Pazar mekanizmalarına’ teslim edilmesinden yana değiliz.
Ülkemizde, sanatçıların sosyal haklar açısından Avrupa Birliği ölçülerine kavuşturulması gerekir. Sendikalaşmanın özendirilmesi, sanatçılar için özel işsizlik sigortası yasası çıkartılması, kültür-sanat emekçilerinin emeklilik koşullarının yeniden düzenlenmesi, yaşamlarının ileri evrelerini sağlıklı ve güvence içinde tamamlamalarının sağlanması hedeflerimiz arasındadır. Sanat emekçilerinin sigorta primlerinin Kültür Bakanlığı tarafından ödenmesini sağlanmalıdır. Kültür-sanatın, tıpkı sağlık gibi, eğitim gibi kamusal bir hizmet olduğuna inanıyoruz. Bu nedenle, kültür-sanat alanına genel bütçeden ayrılan payın yükseltilmesini hedefliyoruz. İlk aşamada, Kültür’ü Turizm Bakanlığı’ndan ayırarak bağımsız bir bakanlık haline getirilmelidir.
CHP, yurttaşların kültürel yaşamlarını ve kültürel etkinliklere katılma haklarını devletin güvence altına alması gereken bir özgürlük alanı olarak tanımlamaktadır.
CHP için, kültürel haklar da siyasal, ekonomik ve sosyal haklar kadar önemlidir. Türkiye’deki kültürel ortamın İnsan Hakları Sözleşmesi’nde de açık bir dilde ifade edilen özgürlükçü, çoğulcu ve katılımcı şekillerde devam ettirilmesi için oluşturulacak politikaların nemini benimsemiştir. CHP, her bireyin kültürel, edebi ve sanatsal ürünlerden kaynaklanan haklarını koruyup geliştirmeyi hedeflemektedir. CHP, Türkiye’de kültürel çeşitliliği canlı tutan dilleri, inançları, gelenekleri, sanatı ve kültürel mirası özgürlükçü demokrasi anlayışıyla korumayı ve geliştirmeyi temek görevleri arasında görmektedir.
YASAL DÜZENLEMELER YAPILACAK
• “UNESCO Kültürel İfadelerin Çeşitliliğinin Korunması ve Geliştirilmesi Sözleşmesi” imzalanacak ve yürürlüğe sokulacak.
• Sanatın özgürleşmesinin önündeki tüm yasal engelleri kaldırmak, keyfi yasaklara ve sansüre son vermek amacıyla Sanat Yasası oluşturulacak.
• TÜSAK yasası geri çekilerek, tüm sanat dallarına ve yaratıcı endüstrilerine kamu desteği sağlayacak özerk bir Sanat Kurumu, sanat alanlarının temsilcileri ile birlikte kurulacak.
• Geniş katılım ile Türkiye’nin kültüre ilişkin gelecek hedeflerinin belirleneceği bir Kültür Strateji Belgesi oluşturulacak.
• Kültür ve sanata erişmenin bir insan hakkı olmasından hareketle, vatandaşların sanatsal etkinliklere erişimini kolaylaştırıcı politikalar üretilecek.
• Dijital yayıncılığın gelişmesi için paydaşların katılımı ile gereken hukuki düzenlemeler ve altyapı çalışmaları tamamlanacak.
KURUMSAL DÖNÜŞÜM TAMAMLANACAK
• Kültür Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan ayrı bir bakanlık haline getirilecek. Kültür Bakanlığı’nın genel bütçe içindeki payı yüzde 0.4’ten yüzde 1’e yükseltilecek.
Devlet bünyesindeki sanat kurumlarının özerkliği korunacak, siyasi amaçlar için kullanılmalarına engel olunacak.
• Sanat kurumlarının yönetimi ağırlıklı olarak sanatçılara bırakılacak.
• Kültür merkezlerinin karar mekanizmalarına kent konseyleri, kültür ve sanat alanında faaliyet gösteren STK’lar dâhil edilecek.
SANATÇILARA SOSYO-EKONOMİK GÜVENCE VERİLECEK
• Sanatçılarımızın ve kültür endüstrisi emekçilerinin sosyal hakları yasal güvence altına alınacak.
• Sanat emekçilerinin sigorta primlerinin Kültür Bakanlığı tarafından ödenmesi sağlanacak.
• Kültür ve sanat alanındaki vergiler asgari düzeye çekilecek.
• Devlet bünyesinde çalışan tüm sanatçılarımızın özlük hakları ve çalışma koşulları iyileştirilecek.
• Sanatçıların sendikal örgütlenmesi teşvik edilecek.
GÜÇLÜ KÜLTÜR VE SANAT ENDÜSTRİSİ OLUŞTURULACAK
• İstihdam yaratan, ekonomik kalkınmaya katkı sağlayan yaratıcı endüstriler kültür politikamızın merkezine alınacak.
• Özel sanat projeleri ve bağımsız sanat dalları desteklenecek ve teşvik edilecek.
• Bağımsız sanatçıların gösterilerinin halka ulaşması sağlanacak.
• Edebiyatımızın yurt dışında gelişmesi amacıyla
yazarlarımıza ücretsiz çeviri ve tanıtım desteği verilecek.
• Fikri mülkiyetle ilgili mevzuat çağdaş bir yapıya kavuşturulacak.
• Korsan ürünlerle etkin bir mücadele için gerekli yasal düzenlemeler yapılacak.
KENTLER, KÜLTÜR VE SANAT ALANLARI OLACAK
• Tüm kentlerimiz kültür ve sanat alanları olarak tasarlanacak ve özgün kent kültürlerinin gelişimine yatırım yapılacak.
• Bu amaçla tüm kentlerin kültür ve sanat ana (master) planını yapılarak etkin politikalar üretilecek.
• Büyükşehirlerde Kent Tiyatroları ve Kent Orkestraları kurulacak.
. Yerel yönetimlerle işbirliği içerisinde, toplu taşıma uygulamaları kültür ve sanat etkinliklerine erişimi kolaylaştıracak şekilde düzenlenecek.
• Yerel yönetimlerin etkin desteği ile kentlerin her noktasında semt kütüphaneleri ve tiyatroları kurulacak, sanat kursları düzenlenecek.
• Koruma kurulları etkin hale getirilecek ve siyasetin etkisinden bağımsız kılınacak. Kültürel Mirasımızın kent rantına kurban edilmesinin önüne geçilecek.
• Maksatlı olarak kapalı tutulan İstanbul Atatürk Kültür Merkezi (AKM) hızla onarılarak sanatın hizmetine sunulacak.
MÜZECİLİK GELİŞTİRİLECEK
• Çağdaş müzecilik geliştirilecek, kültürel mirasın ait olduğu coğrafyada korunması ilkesi uygulanacak.
• Müzelerin yönetiminin özerk bir yapıya devredilmesi sağlanacak.
• Sanal müze çalışmalarına hız verilecek.
• Özel müzeciliğin gelişmesi için teşvik ve altyapı olanakları sunulacak.
• Yaşanmış acı olayların unutulmaması için Madımak Oteli Hoşgörü Müzesi’ne, Diyarbakır Cezaevi Barış Müzesi’ne dönüştürülecek.
• Başta bilim ve teknoloji alanında olmak üzere kentlerde çocuklara etkileşimli özel müzeler kurulacak.
• Emlak vergilerinden alınan “Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payı” amacına uygun harcanacak.
• Taşınmaz kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan projelere destek verilecek.
KÜLTÜR VE SANAT EĞİTİMİNE ÖNCELİK VERİLECEK
• Eğitimde kültür ve sanata daha geniş yer verilecek, okullarda bu tip etkinliklere daha çok kaynak ayrılması sağlanacak.
• Sanata özel yeteneği olan çocuklar erken yaşlarda tespit edilerek, yeteneklerini geliştirmeleri için en ileri düzeyde eğitim olanakları sağlanacak
• Sanat tarihi dersleri öğrencilerin pedagojik düzeylerine uygun, yaratıcılıklarını geliştirmelerine katkı sağlayacak şekilde düzenlenerek müfredata dâhil edilecek.
Kemal KILIÇDAROĞLU
CHP Genel Başkanı
09.10.2015
